Ieder jaar in mei bij het einde van het seizoen sluit het Blikopener programma van SMA af met een avond die door ‘de blikopeners’ georganiseerd wordt. Dit seizoen bemachtigde Bloem de dochter van vrienden een van de vijftien felbegeerde BLIKOPENER spots en dus gingen ook ‘Tante Dees’ en een groepje andere ooms en tantes, in support richting Stedelijk Museum Amsterdam (SMA)
Het Stedelijk Museum Amsterdam (SMA), realiseerde ik me die avond bij ‘SMAAKT: Connect, Create, Chill’, heeft een langdurig partnerschap met de ABN Amro Bank voor dit in 2008 begonnen Blikopener programma en sinds 2024 ook voor de ABM Amro Kunstprijs.
Blikopeners gaven aan een publiek van vooral ‘peers’ – zelden dat ik in Nederland zoveel jong publiek in een museum zie- rondleidingen. Groepjes tieners volgen een blikopener door de groepstentoonstelling ‘Beyond the Manosphere’, de muurschildering van Hedy Tjin, het werk ‘Social Capital’ van Farida Sedoc, en dus ook door de net geopende maandlang durende solo tentoonstelling van ABN Amro Kunstprijs winnaar 2025, Ivna Esajas – ‘Wayward Lines. Consent not to be a single being’, waar ze als onderdeel van haar tentoonstelling ook werk van drie collega kunstenaars (Linger, van Bochove en Sondi), waar ze zich mee verbonden voelt, laat zien.
‘Afgewogen en Intuïtief, de scenes die Esajas verbeeldt zijn bedrieglijk eenvoudig: figuren grijpen in elkaar en zijn met elkaar verstrengeld, waardoor het perspectief voortdurend kantelt. Daardoor houdt ze je blik gevangen. Haar intuïtieve en bijna zorgvuldig afgewogen spontaniteit is voelbaar en ziet de jury terug in haar hele werkwijze. ‘Between holding on and letting go’ – een citaat van James Baldwin, die voor Esajas een belangrijke inspiratiebron is – duidt zowel op de emotionele wisselwerking tussen loslaten en vasthouden, als op haar werkproces: in het spanningsveld tussen sturing en toeval ontstaan beelden die ook voor Esajas zelf verrassend zijn. De jury bewondert ook de gelaagdheid van haar werk: daarmee roept ze, zonder vingerwijzingen te geven, vragen op over hoe we ons als mensen in de steeds individualistischere samenleving tot elkaar en de geschiedenis verhouden.’
In de solo organiseerden de Blikopeners op hun avond niet alleen rondleidingen maar ook twee keer een interventie door Theater de Gasten, een gezelschap dat al jarenlang heel succesvol werkt met jongeren en jong volwassenen tussen de 13 en 31 jaar (https://theaterdegasten.nl/).
Bloem Olivieira
Esajas Wayward
Jassir Lingen
Manosphere
Siomara Ratna van Bochhove Waywards
Social Capital Farida Sedoc
Sondi Waywards
Theater de Gasten interventie
Naast workshops, dj-sets van jongeren een samenwerking met Foundation uit Amsterdam Zuidoost en een gelegenheids Jazz Cafe in het auditorium waar jonge instrumentalisten (muziekschool studenten?) binnen een cirkel van aandachtig luisterende vrienden op kussens, aan het musiceren zijn, was er een verassing aangekondigd voor die avond. Ik spoed me van de kelder naar de lobby aangespoord door ‘een score’ van letterlijk gillende tieners, die naar het podium dringen met telefoons in de aanslag (foto mislukt helaas). Tot grote verbazing van ‘de familie’: wow okay… Spinvis? Is dat populair bij tieners? Bloem vertelt dat hij super populair is. Ze hem ook speciaal niet aangekondigd hadden om te voorkomen dat de kaartjes voor het hele evenement anders op zouden gaan aan tienerfans die alleen voor Spinvis zouden komen. Nu is het een verassing voor alle jongeren die voor ‘de kunst’ kwamen.
Een van Bloem’s collega blikopeners vertelt me met schitterende ogen, ‘Spinvis is misschien wel oud qua leeftijd, maar hij is van nu, van ons, zijn muziek is heel actueel en nieuw’.… Ze is in opperste verwarring als ik haar zeg dat de goede man toch echt al 25 jaar muziek maakt. Ik val stil en denk in mezelf huh? 20 jaar geleden – in hun ouders en mijn tijd toen zij nog niet geboren waren kreeg hij al de Popprijs voor beste contributie aan Nederlandse popmuziek? Ik voel de vertwijfeling die bij haar opkomt, is Spinvis dan wel echt cool? Ze kennen alle teksten uit het hoofd, het raakt hun, het laatste dat ik überhaupt wil is iemands drijfveer en plezier in kunst wegnemen. Dit is ook niet mijn avond, ik ben niet de doelgroep maar hier in support of, en zeg snel ‘wat fijn dat zijn actuele teksten jullie gevoel zo goed verwoorden, geniet van het concert, gefeliciteerd met deze fantastische avond’ en maak me uit de ‘oude’ voeten…
BLIKOPENERS
Blikopeners zijn Amsterdamse jongeren tussen de 15 en 19, die een jaar lang bij het museum werken. Als peer educators delen zij hun persoonlijke ervaringen en kennis over kunst met leeftijdsgenoten, zowel in het museum als daarbuiten, bijvoorbeeld op scholen en evenementen. Ze leren over kunstgeschiedenis het organiseren van tentoonstellingen, geven rondleidingen en sommigen gaan ook op reis naar internationale kunstevenementen.
IVNA ESAJAS
Ivna Esajas woont en werkt in Amsterdam. Na haar opleiding aan de Hoge School voor de Kunsten Utrecht in de jaren ’90, volgde ze van 2021 tot 2023 de tijdelijke master Blacker Blackness aan het Sandberg Instituut in Amsterdam. Haar werk was te zien op een solotentoonstelling bij Metro54 en in groepstentoonstellingen in CBK Zuidoost (2024), Kunstenlab (2023) en Open Ateliers Zuidoost (2023). In september 2025 heeft ze een solotentoonstelling in De Fundatie in Zwolle, getiteld In the garden of my good days.
De ABN AMRO Kunstprijs
De prijs stimuleert sinds 2004 veelbelovende kunstenaars in hun ontwikkeling en brengt hun werk naar een zo groot mogelijk publiek. Aan de prijs een geldbedrag van €10.000, een publicatie vormgegeven door Irma Boom, een tentoonstelling in de ABN AMRO Kunstruimte op de Zuidas verbonden. Daarnaast wordt werk van de winnaar aangekocht voor de ABN AMRO Kunstcollectie. Sinds 2024 krijgt de winnaar een solo tentoonstelling in het SMA.
NOG t/m 7 JUNI
Ivna Esajas – Wayward Lines. Consent not to be a single being
Stedelijk Museum Amsterdam
FOTO COPYRIGHT
Sasha Dees/Trendbeheer, publiek domein, en indien relevant (pers)foto’s met dank en toestemming van fotograven, makers en/of locaties voor ongelimiteerd gebruik voor online gebruik bij de artikelen op Trendbeheer.
Leave a Reply