Curaçao Museum

In het Curaçao Museum zoals altijd de historische permanente meubels en de zaal met werk van de Nederlandse kunstenaar Charles Eyck die een tijd op Curaçao was midden vorige eeuw (In 2025 was er een overzicht tentoonstelling in Schunk Heerlen). Daarnaast de bekende oudere autodidactische kunstenaars uit de Curaçaose canon als Ocalia. Er is net een bus met een enorme groep toeristen aangekomen van Corendon die de geschiedenis van de kunst op Curaçao met grote interesse volgen.

Tussen de meubels en in de gangen is er altijd weer wisselend werk te zien vanuit de collectie: ouder werk van Nederlandse kunstenaars die net als Charles Eyck vorige eeuw tijdelijk op Curaçao zaten, op het moment een schilderij van Jan Sluiters sr. En waar altijd ruimte is voor een aantal prominente lokale kunstenaars zoals nu twee ook bij ons bekende kunstenaars Felix de Rooy en Tirzo Martha.

Jan Sluiters sr

Tirzo Martha

Felix de Rooy

In het hoofdgebouw is een tijdelijke tentoonstelling te zien over Soublette et Fils. Zoals ik een aantal jaren terug al beschreef in trendbeheer wordt Felix Robert Casper Soublette (1864 – 1921) binnen de kunstgeschiedenis als de eerste lokale fotograaf gezien.

Het Museum heeft een grote collectie kleine statieportretten die vaak gebruikt werden zo hoor ik als ‘visitekaartjes’ destijds op het eiland. Wie op de portretten staan is bij het museum niet bekend die gegevens zijn niet meegekomen bij de overdracht van de foto’s. Het museum vraagt nu dan ook aan bezoekers of ze mensen herkennen, mogelijke familie/persoon namen en zo ja anekdotes over wie er op de foto’s staat of ze bereid zijn dat met het museum te delen. Er hangt een selectie van die kleine ‘staatsie-foto’s, plechtige foto’s van mannen, vrouwen en kinderen. Pompeus, personen hoe jong dan ook, kijken allemaal serieus en ‘waardig’ in de camera, om hun positie en belang te benadrukken. IK ben het waardig om vastgelegd te worden voor het nageslacht.

Staatsiefoto’s die zijn er ook van mijn zusje en ik, die door een lokale fotograaf, als baby en later toen we wat ouder waren, op momenten gefotografeerd werden. Ik kreeg er een tijdje terug een van mijn zusje, zwart/wit, kleuterschool/begin lagere school tijd? Wij mochten in ieder geval lachen, mijn zusje steekt nog net niet haar tong uit maar de ondeugd spat er vanaf, ‘waardigheid’ of ‘plechtig’ is het laatste waar je aan denkt als je de foto ziet. Na die foto hebben mijn ouders het ook maar opgegeven (vermoed ik).

Het maken van een staatsie-foto (het woord alleen al denk ik nu wie gebruikt er nou zoiets behalve misschien als het over het koninklijk huis gaat?) hoorde bij de statuur van families (eerst de schilderijen en toen fotografie kwam de foto’s), het was iets wat je gewoon deed. Een nog laatste stuiptrekking van een koloniale historische traditie die ik hier terug zie kijkend naar alle (alleen maar) witte mensen op de foto’s.

Camera’s voor consumenten werden gemeengoed iedereen maakt foto’s van hun kinderen en zichzelf. Anno 2026 is dat met de selfies met telefoons überhaupt volledig van de rails af… Maar het fundament voor die visuele uitingen van toen, is nooit verdwenen. Het systeem mag er visueel anders uit zien het heeft zich in de kern alleen maar meer verankerd. ‘Wij en de ander’. Zo zie je nu ‘belangrijke waardige families’ zich vastleggen door onbetaalbare ‘art stars’ uit de kunsten, figuratief, abstract, conceptueel, de 21e eeuw visuele uiting van wat ik hier zien het museum. Verschil moet er blijven, het is ‘niet voor iedereen’…

Soublette is een samenwerking met het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam, die stuurden een gedigitaliseerde foto file uit hun collectie met het Curaçao Museum. Een afdruk hiervan hangt prominent in de tentoonstelling. Het Fotomuseum in Nederland vraagt bij de afdruk van hun foto file aan de bezoekers hier op Curaçao specifiek naar wat deze foto bij de bezoekers oproept? Welke herinnering, gedachte of emotie komt naar boven als je kijkt naar de Handelskade van meer dan honderd jaar geleden? Vroeg me af of dat dan toegevoegd wordt bij de beschrijving van de foto in de database?

Het is een foto van de handelskade waarop je een groot schip ziet en een enorme bedrijvige drukte erom heen van goederen op en af en arbeiders. Als je goed kijkt realiseer je je dat er werkelijk geen enkele definitie zit in de gezichten van de arbeiders. De gezichten van alle arbeiders op de foto zien er uit als een sjabloon van zwart papier zoals we die kennen van de werken van Kara Walker. Alsof ze er niet toe doen, de activiteit (handel / goederen / economie) is WAT belangrijk is in deze foto, WIE het werk daarom heen uitvoert is irrelevant.

De tentoonstelling hoewel klein laat een fantastisch tijdsbeeld zien uit het koloniale tijdperk, wat belangrijk gevonden werd, hoe verhoudingen lagen, inclusief hoe het medium fotografie ingezet werd. Wat en wie was het waardig vastgelegd te worden en vooral ook wie kon zich dat veroorloven. Ik moet er anno 2026 ook wel om lachen als ik naar al die ‘visite-kaartjes’ kijk. Want het is natuurlijk totaal ironisch dat ondanks onze absurde obsessie met documentatie van belangrijk zijn, nu niemand weet wie in godsnaam die ‘waardige’ personen zijn op de foto’s.

Ik ben net zo nieuwsgierig als het team bij het museum: Waar zijn die families nu, zijn ze rijker geworden, in verval geraakt, ‘gewone’ mensen geworden, uitgestorven, hier op Curaçao gebleven, weggegaan, waarheen dan…

We kunnen er eigenlijk van alles bij bedenken. In 2024 presenteerde IDFA Doclab het werk ‘Burn from Abscence’ van de Frans- Vietnamese kunstenaar Emeline Courcier ontwikkeld bij Onassis ONX in New York (het was absoluut een favoriet werk voor mij). Ze gebruikt kunstmatige intelligentie om de gaten in haar familiegeschiedenis op te vullen. Grote schermen tonen door AI gegenereerde beelden gebaseerd op bestaande foto’s uit privécollecties, vergezeld van audio-opnames van meerdere generaties familieleden die hun versie van de familiegeschiedenis vertellen.

Het zou een toffe workshop zijn voor het museum om geïnteresseerden evt. met behulp van AI te laten zoeken naar deze mensen en/of gewoon met de eigen verbeelding karakters en een leven te laten bedenken bij de geportretteerden op zowel de visitekaartjes als op de handelskade en vooral ook wat voor verbanden zouden er geweest kunnen zijn tussen die twee in die periode om ook verder te praten over hoe is dat nu hier op Curaçao?

Sinds een aantal jaren geeft het museum in SNIP, het bijgebouw van het museum, ruimte voor een solo tentoonstelling van beginnende lokale kunstenaars. Deze keer zie ik er Alejandra Cijntje. Cijnte opgeleid aan de HKU in media en communicatie, verdient hier haar brood door part-time voor lokale kunst instituten als Carrying Narratives en bij Kura Hulanda (gefinancierd door het Mondriaanfonds) in de communicatie te werken.

Daarnaast timmert ze hard en met focus aan de weg als autonome kunstenaar. Zo zag ik haar schilderijen vorig jaar ook in de Open Ateliers vanuit Casa Moderna naast werken van anderen.

Casa Moderna, is een broedplaats voor kunstenaars in verschillende disciplines en werd in 2016 opgezet door Sharelly Emanualson vanuit haar organisatie UniArte. Emanuelson enthousiasmeerde verschillende initiatieven en jonge en meer ervaren kunstenaars om daar met haar te komen werken en droeg na een aantal jaren het gebouw over aan kunstenaars als Albert Schoobaar en Marlon Reina (Theater Bulabanda) en Piso Sero een collectief van jonge kunstenaars waaronder Cijntje.

In SNIP nieuwe schilderijen in de lijn van vorig jaar maar meer ontwikkeld, zachte pastel kleuren en lichamen die niet helemaal kloppen met grote ogen die doen denken aan werken van Marc Chagall en Wangechi Mutu. In het museum experimenteerde ze met voor haar nieuw media textiel en installatie. Zo maakte ze gebruik van meubels die in de ruimte stonden en transformeerde die binnen haar eigen narratief. De installaties en gebruikte materialen doen denken aan vroeg werk van Tirzo Martha, en werk van Michael McMillan en Pepon Osario, de referentie van kant en textiel is veel gebruikt in Caribisch werk. In Nederland zagen we het ook terug in de video-installatie van Emanuelson voor de Volkskrantprijs 2020.

Cijntje ontwikkelt zich, experiment en doet het werk, dat is tof om te zien. Je ziet haar nog zoeken: naar haar eigen authenticiteit, om meer gelaagdheid in het werk brengen, en zich meer technische skills en kennis van materiaal toe te eigenen. Die kan je als autodidact ook prima onder de knie kan krijgen zolang je maar blijft werken, werken en nog eens werken, experimenteren aan je eigen werk maar ook door veel naar het werk van anderen te kijken en dat te analyseren en deconstrueren en zelf na te maken om te begrijpen hoe werk tot stand komt. De groei van een kunstenaar zoals je bij Cijntje ook ziet, inclusief het vallen en opstaan en wat daar dan weer uit ontstaat, is altijd spannend om te volgen. Zo zag ik Cijntje deze keer ook bij een avond van Carrying Narratives, een vrij nieuw literair initiatief opgezet in 2021, op Landhuis Bloemhof in de rol van presentator van de avond. Ze deed dat met zoveel verve dat ik verast was te horen dat het haar eerste keer was. Lopend door haar tentoonstelling waar ik naast de schilderijen (het medium waar ze zich eerst vooral op richtte) nu ook installaties zag ben ik benieuwd of ik bij een volgend bezoek op Curaçao terug zie dat podiumervaring gaat leiden tot het toevoegen van performance art in haar autonome praktijk…

Curacao Museum
Van Leeuwenhoekstraat z/n
Willemstad
Curaçao
T +599 9 4626051
E info@hetcuracaosch.museum
W: hetcuracaosch.museum/gallery-of-honour-on-tour-soublette-et-fils
Open: dinsdag t/m zaterdag
Tijd: 10.00 – 16.00 uur

Foto copyright:
Sasha Dees/Trendbeheer, publiek domein en met dank en toestemming van kunstenaars en musea voor ongelimiteerd gebruik voor online op Trendbeheer.