Overal in Nederland worden nieuwe wijken opgetrokken aan de buitenranden van bestaande steden. Wat gebeurd daar dan als we het hebben over cultuur? Wanneer begin je daarmee: Kip of ei…? Met mislukkingen in de achterhoofden wordt er tegenwoordig vanaf de eerste dag ook nagedacht over de culturele bestemming(en) daarbinnen voor de sociale cohesie, welke faciliteiten komen er, of zijn er, voor toekomstige bewoners.
Voor de toekomstige wijk in Leidsche Rijn in Utrecht bouwde Pathé 20 jaar geleden een grote bioscoop in het destijds ‘niemandsland’ van zand, voor zover het oog kon zien. De gemeente onderhandelde in totaal 12 jaar(!) lang met culturele partijen om zich daar te vestigen en behalve Pathé, wat een grote keten speler is en daar de zin van inziet en het zich ook kan veroorloven, liet iedereen het verder afweten. Na ruim een decennium dat verder nergens toe geleid had, nam de gemeente de van oorsprong Rotterdamse Donica Buisman aan, en ging aan de slag met ‘creative placemaking’. Ze begon in 2016 met een diepe kuil zand. Letterlijk. Het terrein (9000m2) had dus die culturele bestemming, maar er was verder geen enkel plan. In co-creatie, samen met bewoners, culturele- en andere organisaties ging het team onder de bezielde leiding van Donica aan de slag wat voor plek het Berlijnplein zou kunnen worden. Zo werd RAUM geboren.
Nu in september 2026, wanneer ik er op uitnodiging van Donica heen ga afgelopen zaterdag al weer 10 jaar later, is RAUM een organisatie waar 20 mensen werken (14fte), met een gemeentelijke meerjarige ondersteuning, en een begroting van 2M per jaar. Het Berlijnplein is een levendige buitenruimte met tijdelijke gebouwen, een moestuin, gastatelier voor kunstenaars, radiostation, buitenkunst, café-restaurant met een vergaderruimte, en -leuk detail- speciaal ontworpen hogere bankjes waar ook personen die niet meer zo door de knieën kunnen gaan zitten, en alles is rolstoel toegankelijk. Om het plein heen een batterij flats. In totaal komen er 35.000 woningen voor minimaal 100.000 bewoners. Een mix van koop- en huurwoningen voor een mix van gezinnen, ouderen en studenten. Daarbinnen organiseert RAUM bijvoorbeeld ook in de grotere publieke ruimte. Buiten in een groot winkelcentrum en een nog niet zo lang geleden aangelegd park, allerlei activiteiten voor bewoners. Zo zie (hoor ik) optredens in Podium Straat als ze mij het winkelcentrum laat zien, waar muzikanten in navolging van wat in Parijs en New York in de metrostations gebeurt, geselecteerd worden om met een vergunning op straat te musiceren en daar ook voor betaald worden.
- Podium Straat
Op het Berlijnplein zelf zijn er deze maand de laatste buurtactiviteiten voor het gebied. Als ik er ben zijn er onder andere een programma van muziek, twee tentoonstellingen, spelletjes met kinderen en gezamenlijk eten. Maar er gebeurd daar van alles, er is zelfs een eigen Berlijnplein agenda website. Het plein zal hierna afgesloten worden zodat het gebied permanente ingericht kan worden. De planning is dat het in 2030 gereed is. De RAUM organisatie verhuist naar een ander tijdelijk onderkomen om zich daarna te vestigen in hun permanente ruimte. RAUM blijft ‘on the move’ tot 2030 en zal de komende jaren dingen in de buurt doen zoals dus Podium Straat en ook activiteiten met bewonersgroepen. Berlijnplein 2030 blijft voor iets minder dan de helft (4000m2) uit buitenruimte bestaan, en de overige 5000m2 worden bebouwd met ruimtes voor diverse culturele en maatschappelijke instellingen zoals RAUM, HKU, buurtwerk, theater, dans, etc.
Berlijnplein 2016: kuil.
Berlijnplein 2026, nu.
Berlijnplein 2030: toekomst.
Dunya Zita
Dunya Zita
Lena Winterink en buurtbewoners.
Mina Abouzhara en Wana gemeenschap.
Qassim Arif – wie klagen vermijdt nodigt geluk uit (Abu Bakr)
Theodorus Johannes en ouderen.
- Yamuna Forzani en queer gemeenschap.
Mochten er lezers zijn die meer in detail willen weten wat er gebeurd bij RAUM, hoe en wat de uitkomsten zover zijn:
RAUM MAGAZINES (4 edities achtergrond) https://www.raumutrecht.nl/professionals/raum-lab/raum-magazine
JAARVERSLAG/AFREKENING 2025 https://storage.raumutrecht.nl/file/…3.pdf
RAUM UTRECHT
Berlijnplein 520 – Leidsche Rijn, 3541 CN Utrecht
W: https://www.raumutrecht.nl/
W: https://berlijnpleinutrecht.nl/
E: info@raumutrecht.nl
Openingstijden: Het terrein is altijd open.
Wijkrestaurant Venster is open van woensdag t/m zondag van 11.30 – 22.00 uur.
FOTOS:
Sasha Dees // publiek domein, en indien relevant (pers)foto’s met dank en toestemming van kunstenaars en/of locaties/organisaties voor ongelimiteerd gebruik voor online gebruik bij de artikelen op Trendbeheer.
Leave a Reply