Extended Reality (XR) is een actueel hedendaags medium: meeslepende verhalen, collectieve ervaringen, speelse interacties en radicaal nieuwe vormen van filmische verhalen zijn dynamisch in ontwikkeling. Sinds 2023 werk ik met CHOU Tung-Yen en zijn organisatie Very Theatre uit Taiwan om zijn werken in dit medium op internationale podia en festivals te presenteren. Zo gingen we ook afgelopen week op pad dit keer naar het Festival der Zukunft in het Deutsches Museum voor het Munich Beyond 2025 programma de Duitse première van ons project ‘Free UR Head’.
Met 1,5 miljoen bewoners is München is bijna 2x zo groot als Amsterdam of Rotterdam, maar dat voelt eigenlijk niet zo. Het heeft een mix van grote tech-bedrijven voor software, auto’s (BMW, Audi) en luchtvaart, en start-ups die groeien als onkruid want München (Beieren) is ‘rijk’ en heeft geld en support beschikbaar.
Ons hotel is in Werkviertel naast Ostbahnhof, met rondom nieuwe gebouwen vol met kantoren (bureaus) voor start-ups aan de voet van die gebouwen hipster koffieshops, restaurants, take-outs inclusief een reuzenrad (waar ik nooit iemand in zie zitten). Op mijn vraag bij aankomst bij het hotel hoe laat het ontbijt is krijg ik te horen dat het er niet is, eten en drinken is er genoeg om het hotel heen, loop maar naar buiten… Wel staat er een grote koeling achter de receptie waar je in ruil voor het die dag niet laten schoonmaken van je kamer een bier of flesje water gratis krijgt dat is dan weer sympathiek.
Op naar het Deutsches Museum met stop onderweg naar Ostbahnhof voor KOFFIE voor we de S-bahn instappen. Het Deutsches Museum werd begin 20e eeuw gebouwd op een klein eilandje in de Isar rivier die door de stad loopt. Het is het grootste museum voor wetenschap en technologie ter wereld. Een eeuw later heeft het ook dependances in andere steden (Bonn, Neurenberg). Het enorme gebouw dat we zien denkende dat is het museum blijkt ‘slechts’ het gebouw voor evenementen te zijn zoals nu het Festival der Zukunft. Nu ik terug ben realiseer ik me hoe bizar het is dat ik er helemaal niet aan toe ben gekomen om het feitelijke museum te bezoeken…
“In de eerste editie van dit gezamenlijk programma van het Festival of the Future, Filmfest München, XR HUB Bavaria, Residenztheater en FilmFernsehFonds Bayern, brengt MÜNCHEN Beyond 2025 werken samen uit Duitsland, Europa en het eerste gastland: Taiwan, een van de meest creatieve centra van de wereldwijde XR-scene, evenals hun makers. Het spectrum loopt uiteen interactieve performances waarbij het publiek zelf ‘een bewegende sculptuur’ wordt, tot filmische VR-narratieven die persoonlijke levensverhalen of politieke trauma’s zoals in het indrukwekkende vertalen naar immersieve ruimtes. De grenzen tussen spel, theater en film vervagen. Naast XR-werken, zoals de onze zie de trailer hieronder, van bekende prijswinnende makers en projecten die eerder in bekende internationale tentoonstellingen, podia en/of festivals gepresenteerd werden is er ook werk van jonge talenten die op het punt staan internationaal door te breken en prototypes.
Verder een uitgebreid programma op de Domestage in het Museum met panels en gesprekken afgewisseld met XR-ervaringen speciaal gemaakt voor dit formaat. Mijn absolute Dome favoriet is een dans/XR werk ‘Autonomous Avatar’ van Tobias Staab (Berlijn). Een surreële dansvoorstelling gebaseerd op een tekst van Jorge Luis Borges, waar analoog en virtueel, mens en machine samenkomen. Het begint klein met twee (menselijke) dansers op een rond podium gekaderd met bloemen waar het publiek omheen zit. Op een hypnotiserende soundscape van componist Beni Brachtel en AI dwalen en verwonderen we ons door de tijd Maya’s Inca’s Azteken, en digitale avatars met bewegingen gestuurd door de dansers nu in motion capture pakken. Wie en wat is de mens en wie en wat is kunstmatige intelligentie?
Daarnaast in het Residenztheater (Das Bayerische Staatsschauspiel) een exclusieve preview achter de schermen van ‘Tremens’ de coproductie daar nu in de maak door Ilja Mirsky de digitale dramaturg Residenztheater met Eric Joris en zijn Brusselse collectief CREW (première februari 2026).
Omdat het nog zo in het begin is en er nog van alles kan veranderen hou ik me aan de tekst van het theater zelf over het uitgangspunt voor de komende voorstelling: “Geïnspireerd door de tragedie van William Shakespeare over Timon van Athene, is “Tremens” een meeslepende ervaring tussen drama en sociale virtual reality. Het publiek wordt uitgenodigd om vertrouwde denkwijzen in vraag te stellen en de foyer van het Residenztheater te ervaren als een ruimte waarin de overweldigende versmelting tussen theatrale assertiviteit en virtuele grenzeloosheid nieuwe perspectieven op ons heden opent.” Ik kan wel verklappen dat ik totaal geïntrigeerd ben en tenzij ik niet in Europa ben ga ik zeker in februari op de trein naar München.
In het festival zit ook een prototype werk van Stefan Göppel (3rd Eye) die betrokken is bij de eerste tentoonstelling EMIXAR — Chapter#1: Reshaping Reality in het nieuwe Digital Arts Centrum in Bergson met werken in XR.
Bergson is een verbouwde energiecentrale op 40 minuten OV-trip van Deutsches Museum. Het gebouw is alla Westergasfabriek, Koelhuis, Katoenfabriek etc. verbouwd gefinancierd door een privé investeerder en een culturele bestemming gegeven. Hoewel het geen onderdeel is van München Beyond krijgen we via Stefan allemaal een uitnodiging voor de opening om de nieuwe ruimte te kunnen zien. De werken zijn te zien zoals ze zijn (zie foto’s) en normaal ervoor, maar wij erna met een VR-bril door de ruimte, en zie je bij de meeste werken een toegevoegde AR component. AR = verbeterende realiteit, maar dat ligt lijkt me wel aan ‘de kijker’ of die het ‘beter’ vind of niet. Wat is beter en dat is dan ook nog los van je mening over het werk zonder AR überhaupt.
De bandbreedte van provocerend, intrigerend, ontroerend, grappig, waarom kijk ik hier naar, niet ontwikkeld genoeg, repeterende ‘one trick pony’, onopvallend naar totaal nietszeggend binnen het op dit moment beschikbare aanbod lijkt (daardoor) nog steeds wel erg ruim in wat ons in XR gepresenteerd wordt. Dat gezegd hebbende blijf ik nog geïntrigeerd in de experimenten van XR-makers want als het werkt dan is het een grensverleggende ervaring die geen ander medium je geven kan.
NOG EFFE PLUG VOOR KOMEND WERK VERY THEATRE IN AMSTERDAM:
16 – 18 Juli, 2025
In the Mist – CHOU Tung-Yen (Very Theatre)
EYE Film museum, Amsterdam-Noord
Reserveer je tijdslot ticket: https://www.eyefilm.nl/en/whats-on/in-the-mist/1451122
Photos/video copyright:
Sasha Dees / Very Theatre Taiwan / Persfoto’s allen met toestemming tijd ongelimiteerde publicatie op Trendbeheer gegeven door de betrokken locaties/makers/fotografen.
Leave a Reply