London Calling

Met ondermeer Kerry James Marshall in Royal Academie of Art, 1-54 ArtFair, Museum of the Home en TATE Modern.

Kunstenaar Maria Magdalena Campos Pons stuurt me een berichtje of ik in London ben voor de kunstbeurzen, dat was ik niet van plan, maar waarom eigenlijk niet? Ik mail een vriendin of ik een paar nachtjes bij haar kan logeren, dat kan! En dan wordt het zomaar een spontane aaneenschakeling van informele geplande en onverwachte ontmoetingen met internationale vrienden en bekenden allemaal werkzaam in de kunstwereld.

Ik hobbel op een voor mij bizar vroeg uur, met mijn rollertje van mijn huis naar Centraal. De eerste trein naar London (want vliegen naar London met die rechtstreekse snelle trein kan je toch echt niet meer maken in deze barre tijden van klimaatverandering) gaat op een tijdstip dat het OV in Amsterdam nog op gang moet komen en de nachtbussen wel al gestopt zijn (bizar!).

Op Rotterdam Centraal ook op weg naar London ziet Shehera Grot me door het raam in de trein zitten. Geen volle trein dus we hebben 3 uur lang de tijd om even goed bij te praten.

We zien samen het geweldige retrospectief van Kerry James Marshall in Royal Academie of Art. Daar moet je voor naar London, Nederlandse musea (SMA heeft een samenwerking van de Royal Acadmie) durven het toch niet aan. Misschien na de lovende kritiek van Hans Hartog de Jager die ook naar London reisde en de conclusie trok dat Marshall “Misschien wel de beste schilder van dit moment is” (NRC: 22 oktober, 2025).

Maar het begon allemaal met Campos Pons die naar Londen kwam. Ik zag Campos Pons de laatste keer in Cuba waar ze in 2019 Matanzas de eerste buiten Havana presentatie locatie in de Havana Biennale maakte (als opgenomen in mijn publicatie Entangled Species).

Fijn om haar weer in persoon te zien, na het onderzoek kwam COVID en de wereld, wat we doen en hoe we leven, het ziet er allemaal echt anders uit, nog steeds ook voor mij. Hier in Londen komt ‘mijn vorig leven’ weer een beetje samen met het nu. Campos Pons is uitgenodigd naar London om te presenteren in het 1-54 Forum tijdens de 1-54 kunstbeurs in Somerset House. Een eerbetoon aan de oprichter Koyo Kouoh.

Kunstenaars, curatoren en denkers werden samen gepracht om te presenteren en na te denken over culturele infrastructuren. Hoe kunnen deze worden verbeeld, in stand gehouden en gedeeld. Het verkennen van creativiteit, solidariteit en het vormgeven van mogelijke toekomsten. De rode draad van het programma is het idee van institutionele opbouw als een curatorial praktijk – een principe dat centraal stond in het werk van Kouoh. Het is tof om haar jaren later weer over Matanzas te horen praten.

Ook in 1-54 zie ik op de lijst galeries is Amanda Coulson, mijn host in de Bahama’s tijdens mijn onderzoek in het Caribsch Gebied (ook in de publicatie [nog tien exemplaren in de shop, maar die is op moment van publicatie offline. Mail bij interesse.]). Ze heeft TERN Gallery en een booth in 1-54. Ondanks de drukte gaan we er tussen uit ‘to catch up’ terwijl we een lunch naar binnen werken. Het is ‘lekker weer’ dus dat kan buiten op het terras op het enorme plein van Somerset House.

Naast de beurs is er de tentoonstelling Rhythm & Roots, cassettebandjes, draaitafels en video’s van dj’s in actie waar onze Jeroen denk ik wel blij van zou worden, hehehe!

Terug weer even in de TERN booth kom ik onverwacht ‘een andere persoon uit de publicatie’ tegen de Jamaicaanse kunsthandelaar Suzanne Frederiks. Ze is in London voor haar zoon die er net is gaan studeren. We besluiten samen naar Ruby Cruel te gaan, de projectruimte en residentie van kunstenaar Blue Curry (mijn host op een ander eiland in de Bahama’s) in Hackney.

Hij presenteert daar de Jamaicaanse filmmaker/kunstenaar Storm Saulter. Voor mij wordt dat een kort bezoek ik heb een vervolg afspraak en de busreis die volgens ov-app 30 minuten duurt, en we denken leuk bovenin de ‘dubbel dekker’ beetje London sightseeing, blijkt op dat moment van de dag in London 1,5 uur te duren…. Maar… ik zie Ruby Cruel, tijdens Documentafifteen vertelde Blue, met wie ik daar de eerste weken was, al enthousiast dat hij het pand had gevonden en gekocht en daar aan het verbouwen was. En nu zie ik het eindelijk in persoon, super tof, klein maar fijn!

Ik verblijf in Hoxton, East Londen en bij voorkeur loop en bus ik naar plekken om de stad te zien, zo vaak kom ik niet leuk om te zien wat er is veranderd, beetje mensen kijken en ronddwalen. Zo loop ik op weg naar een bushalte langs een ommuurd parkje met bankjes met mensen die zomaar zitten te chillen en gebouw dat de Museum of the Home blijkt te zijn.

Het museum zo hoor ik heeft als missie om te laten zien hoe we leven met als doel om samen beter te leven, dat intrigeert me en het is gratis dus … wat let me. Er is van alles een boek- en prullaria winkel, educatieruimtes, een soort gemeenschapscentrum, een galerie en de permanente opstelling van huiskamers, slaapkamers, keukens, badkamers, van ‘Londeners’ die een tijdsbeeld laten zien door de eeuwen heen, rijken met personeel, arbeiders, migranten van overal, krakers, transpersonen, alles komt aan bod.

En daartussen naast een ‘appartement’ van bewoners met wortels in Azië met altaar met de appels zoals K-drama liefhebbers die zullen herkennen, en veel eten, de ricecooker en kookgerei in de keuken, ook ‘the Frontroom’ een typisch Caribische (Windrush generatie) (toon)woonkamer compleet met platstic op de bank, en een platenspeler waar je ook echt platen kan afspelen (waar Jeroen wederom blij van zo worden!), van kunstenaar Michael McMillan een project wat hij jaaaaaaren terug, deels ontwikkelde bij Imagine IC in de Bijlmer heeft een permanent ‘thuis’ gevonden hier in the Museum of the Home.

Na de kleine D-tour neem ik alsnog de bus om naar de TATE Modern waar ik de rest van de dag doorbreng.

Zoals altijd is het overweldigend, een dag is niet lang genoeg. Ik ga van Aboriginal kunst van Emily Kam Kngwarray naar zalen vol Nigeriaans Modernisme. Op verschillende verdiepingen collectie zie ik o.a. Kong Bu en Zhang Huan die Melanie Bonajo inspireerden en David Hammonds met o.a. een werk wat hij maakte voor Tribes (the Gathering of Tribes) in de ‘brownstone’ van dichter Steve Canon.

That brings back memories: 285 East Third Street, sommige adressen vergeet je nooit, als je Avenue C oversteekt is een minuutje verder Nuyorecain Poets Cafe op nr. 236. Tribes was een plek (het bestaat al lang niet meer) waar ik al snel toen ik naar NY begon te gaan geïntroduceerd werd. Een stapel Tribes Magazines is bij mijn vertrek uit NYC achtergebleven bij vrienden toen ik wegging in 2017…

Terug naar het nu in TATE, dwaal ik uren rond en na Ayoung Kim die werk maakt dat aansluit bij waar ik de afgelopen jaren meer mee bezig ben eindig ik in de Turbine Hall, dat op een heel andere manier ook aansluit en me terug doet denken aan mijn trip net nog naar Oslo. Maret Anne Sara probeert met haar werk geworteld in de Sami cultuur, duidelijk te maken en te reflecteren op dat wie of wat ontvangt ook moet geven, als onderdeel van de natuur moeten ook wij mensen dus zorgen dat de hele natuur, het hele ecosysteem gezond blijft en kan blijven regenereren.

Terwijl ik nog reflecteer, is het al 6 uur geweest, en word ik vriendelijk doch dringend door de security met de laatste bezoekers verzocht het pand te verlaten!

Meer vraag om reflectie door ons op de staat van natuur / het ecosysteem kwam vanuit Nederland. Naast beeldende kunst was er ook het 69e BFI Filmfestival aan de gang op de Southbank. Daar zie ik als onderdeel van het XR programma, in de hal van een van de cinema’s een versie van Futuru Botanica van het Nederlandse Studio Biarritz waar je met gebruik van AI, ecosystemen, landschappen en natuur bedenkt, hoe dat er uit kan zien kan je met behulp van AR visueel maken. In dit geval moeten we volgens mij vooral reflecteren of we zo een ‘maakbare natuur’ moeten willen.