Stijn ter Braak en Koos Buster @ Paradys, Leeuwarden

Op weg naar Terschelling besluit ik een paar dagen in Leeuwarden te blijven voor de opening van Bouke de Vries in Keramiekmuseum Princessehof en beeldende kunsttentoonstelling Paradys. Ik was vooral benieuwd naar het werk van Koos Buster en Stijn ter Braak.

Het programma Arcadia en de beeldende kunsttentoonstellijng Paradys zijn voortzettingen van Leeuwarden Culturele Hoofdstad. Een spoor van die manifestatie in 2018 zie je als je het treinstation uitkomt: het werk Love van Jaume Plensa. Alleen dat werk is al de moeite van een bezoek aan de stad waard.

De kunstroute Paradys loopt door de binnenstad van Leeuwarden en verderop in Friesland en toont kunstenaars van over de hele wereld met nieuw werk, speciaal voor een plek in de stad gemaakt: o.a. Peng Zhang, Mounira Al Solh, Werker Collective, Tjibbe Hooghiemstra & Nyk de Vries, Gabriel Chaile, Ai Ozaki en buiten Leeuwarden Selma Selman, Saskia Noor van Imhoff op haar boerderij in Mins en Hedwich Rooks bij Brouwerij Fortuna op Vlieland.

Werk in Uitvoering

Ik zag de badkamer van Stijn ter Braak in 2021 bij Galerie Mieke van Schaijk in Den Bosch. De slordige perfectie in bouw van een badkamer gemaakt uit rommel was adembenemend, net als een visuele truc die werd uitgehaald met de bezoeker. Voor het nieuwe werk ‘Werk in Uitvoering’ liet Ter Braak een gesloten container plaatsen op de Amelandspijp (de kruising van Voorstreek en Tuinen). Buurtbewoners konden daar in aanwezigheid van de kunstenaar hun afval afleveren. Als je aan komt lopen staat de compleet met troep gevulde container te wachten, met open deur en omringd door verkeersborden. Een suppoost zit op een campingstoel.

Alsof dat nog niet genoeg is blijkt het afval een deur te bevatten, waardoor je de container in kunt. Erachter bevindt zich een miniatuurwereld, vergelijkbaar met het diorama in de Efteling, maar dan gebouwd van en op het afval. Het is Ter Braaks’ weergave van de Voorstreek, gemaakt met het afval van de bewoners.

Feestelijk en duizelingwekkend. Dat gevoel wordt nog versterkt als je weer buiten staat. Je zag in de container de electronicawinkel TDC met gesloten rolluiken. Nu is de winkel open, met witgoed naast de voordeur. Op de brug voor de winkel: een afgedankte ijskast. Maar is die nou van Ter Braak of gedumpt door een buurtbewoner?

Donaties voor een betere wereld

Koos Buster stal in 2018 mijn hart met het keramische tekstbord “Ik ben zo leuk maar waarom voel ik me dan zo kut” bij Fons Welters. In het Bouwurk, het centrale punt van manifestatie Arcadia, staat nu een aantal werken van Buster. Het zijn wulps bolvormige collectebussen van gekleurd glas met bovenin een gleuf, staand op een sokkel. Op de sokkel is met haken uit de doe-het-zelfzaak een schild van keramiek bevestigd, met poëtische, dubbelzinnige doelen voor de donaties erop. “Donatie voor een goed gevoel.”

De objecten zijn, zoals al het werk van Buster, rauw en direct, contrasterend met de gevoeligheid van het materiaal. Ze nodigen uit tot een glimlach (en een donatie?); om de tekst, de associatie met een kauwgomballenautomaat. De vreemdheid wordt nog versterkt doordat het werk onbeschermd in de buitenlucht staat, in een van de glazen bollen vooral geld uit Indonesië en Argentinië en andere verre landen zit.

 

Tegen het werk “Donatie voor Moeder aarde” leunt een informatiebord (volgens mij zo neegezet door een medewerker die de boel aan het opruimen is tegen sluitingstijd). Het keramieke bord bevat een nagemaakte barst. Die twee observaties kleuren later op de dag mijn kijk op het werk van Bouke de Vries in Keramiekmuseum Princessehof, waar Kintsugi, de Japanse kunst om gebroken aardewerk en keramiek te herstellen, een belangrijke rol spelen.

Op de tweede dag wil ik een aantal tentoonstellingen van Paradys bezoeken, maar H47 is in de ochtend tijdens openingstijd gesloten, net als even later HCKG. Daarom loop ik nog even langs het werk van Stijn ter Braak. Ook gesloten, want zonder suppoost die de deur in van de container en de deur in het afval kan openen. (Later begrijp ik dat er een tekort is aan medewerkers en vrijwilligers. Een fenomeen waar we in de toekomst vaker mee te maken zullen krijgen.)

 

Paradys
In Leeuwarden en verder
Info: Oldehoofsterkerkhof
8458 CA Leeuwarden
https://arcadia.frl/projecten/paradys/
Te zien tot en met 24 augustus